6.1 Chiến lược đa liên minh: Cân bằng giữa Mỹ (Quad) và Nga (BRICS)

Tối ngày 8 tháng 7 năm 2024, tại dinh thự Tổng thống Novo-Ogaryovo ở ngoại ô Moscow. Narendra Modi, người vừa đắc cử nhiệm kỳ thứ ba chưa đầy một tháng, đã bước xuống từ chuyên cơ riêng. Người đón ông là Vladimir Putin. Thay vì bắt tay, hai nhà lãnh đạo đã dang rộng vòng tay và trao nhau một cái ôm nồng nhiệt trước ống kính của truyền thông thế giới. Truyền thông phương Tây đã gọi đó là 'Cái ôm của Gấu (Bear Hug)'.

Vấn đề nằm ở thời điểm. Ngay chính ngày hôm đó, một tên lửa của Nga đã bắn trúng bệnh viện nhi Okhmatdyt ở Kyiv, khiến hàng chục thường dân thiệt mạng. Ngày hôm sau, Hội nghị Thượng đỉnh kỷ niệm 75 năm thành lập NATO dự kiến sẽ diễn ra tại Washington. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đăng tải những bức ảnh về đống đổ nát của bệnh viện lên mạng xã hội cùng dòng trạng thái: "Hình ảnh nhà lãnh đạo của quốc gia dân chủ lớn nhất thế giới ôm lấy kẻ tội đồ đẫm máu của thế giới là một nỗi thất vọng lớn lao và là một đòn giáng hủy diệt vào nền hòa bình."

Nhưng Modi không hề bận tâm. Ông đã cùng Putin thưởng thức trà (Chai) trên hiên nhà, đi xe golf tham quan chuồng ngựa của dinh thự và trò chuyện suốt hơn bốn giờ đồng hồ. Việc Thủ tướng Ấn Độ chọn Moscow làm điểm đến nước ngoài đầu tiên sau khi nhậm chức, thay vì một quốc gia láng giềng truyền thống ở Nam Á, là một hành động phá vỡ tiền lệ. Dưới góc nhìn của phương Tây, cảnh tượng này gần như là một sự phản bội, nhưng đối với Modi, đây hoàn toàn là một phép tính quyền lực đầy tính toán.

Tại sao anh ấy lại chọn đúng thời điểm này, và đúng địa điểm này?

Để tìm ra câu trả lời, chúng ta phải theo dấu quỹ đạo của chiến lược ngoại giao mang tên 'Đa liên kết (Multi-alignment)' do Modi thiết kế.

Trong thời kỳ Jawaharlal Nehru, nguyên tắc ngoại giao của Ấn Độ là "Không liên kết" (Non-alignment). Đó là một sự trung lập thụ động với tinh thần "không đứng về phía bất kỳ ai". Ngay cả khi Chiến tranh Lạnh kết thúc và thế giới tái cấu trúc thành hệ thống đơn cực do Mỹ dẫn đầu, Ấn Độ vẫn duy trì nguyên tắc này trong một thời gian. Tuy nhiên, chiến lược của Modi lại khác biệt về mặt bản chất. Ông đã chọn chủ nghĩa thực dụng tấn công với phương châm: "Đứng về phía tất cả mọi người, nhưng chỉ thu về lợi ích của riêng Ấn Độ". Nếu diễn giải theo kiểu Hàn Quốc, đây là một nghệ thuật đối nhân xử thế thông minh, bằng cách kết thân với tất cả những nhân vật có tầm ảnh hưởng trong khu vực và chỉ lấy đi những gì mình cần từ mỗi người. Điểm khác biệt duy nhất là "khu vực" ở đây chính là toàn thế giới, và những "nhân vật có tầm ảnh hưởng" đó lại là các cường quốc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Cơ chế hoạt động của chiến lược này được thể hiện rõ qua những con số. Trước hết, hãy nhìn vào phía Nga. Vào năm 2021, trước khi cuộc chiến Ukraine nổ ra, tỷ trọng dầu thô từ Nga trong tổng lượng nhập khẩu dầu của Ấn Độ chỉ chiếm vỏn vẹn 2%. Tuy nhiên, khi các lệnh trừng phạt từ phương Tây khiến giá dầu Nga giảm mạnh từ 15 đến 20 USD mỗi thùng so với giá thị trường quốc tế, chính phủ Modi đã không hề do dự. Đến năm tài chính 2024-25, Nga đã trở thành nhà cung cấp lớn nhất, chiếm khoảng 40% lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ. Ấn Độ đã vượt qua Trung Quốc để củng cố vị thế là quốc gia nhập khẩu dầu thô từ Nga lớn nhất thế giới. So với thời điểm trước chiến tranh, con số này đã tăng vọt gần 50 lần. Các công ty lọc dầu của Ấn Độ đã tinh chế nguồn dầu giá rẻ này thành dầu diesel và nhiên liệu phản lực, sau đó bán lại cho châu Âu để thu về lợi nhuận khổng lồ. Vào tháng 12 năm 2024, Reliance Industries thậm chí đã ký kết hợp đồng cung cấp dài hạn thời hạn 10 năm với quy mô 500.000 thùng mỗi ngày với tập đoàn dầu khí quốc gia Rosneft của Nga.

Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar đã đáp trả những chỉ trích từ phương Tây như sau: "Lượng khí đốt từ Nga mà châu Âu mua chỉ trong một buổi chiều còn nhiều hơn cả lượng dầu thô mà Ấn Độ nhập khẩu trong cả một tháng." Phát ngôn của ông đã nhận được sự hưởng ứng lớn trong nước. Thông điệp "Chúng ta không phải là quốc gia phụ thuộc vào Mỹ" đã khơi dậy niềm tự hào dân tộc của 1,4 tỷ người dân Ấn Độ.

Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, ông Modi cũng đang nhận được sự đón tiếp ở mức cao nhất từ phía Hoa Kỳ. Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Washington vào tháng 6 năm 2023, Tổng thống Joe Biden đã mời ông Modi tham dự tiệc tối tại Nhà Trắng. Ông cũng được trao vinh dự hiếm có là bài phát biểu trước phiên họp chung của Thượng viện và Hạ viện Hoa Kỳ. Tại đây, ông Modi đã được ghi nhận là Thủ tướng Ấn Độ thứ hai thực hiện bài phát biểu chung này. Danh sách các món quà tặng cũng vô cùng ấn tượng. Các thông báo được đưa ra liên tiếp bao gồm: chuyển giao công nghệ sản xuất chung động cơ máy bay chiến đấu tiên tiến nhất của Mỹ (GE F414), thỏa thuận đưa vào sử dụng máy bay không người lái tầm cao (MQ-9B), và việc tập đoàn bán dẫn Micron (Micron) đầu tư vào Ấn Độ.

Tại sao Mỹ lại làm ngơ trước những bước đi xích lại gần Nga của Modi? Lý do rất rõ ràng. Đó là vì biến số khổng lồ mang tên Trung Quốc. Trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, Ấn Độ với 1,4 tỷ dân là đối trọng duy nhất có thể kiềm chế Trung Quốc. Modi đã khai thác chính xác điểm này. Ông tích cực tham gia vào Quad (Quad: Mỹ, Nhật Bản, Úc, Ấn Độ) - cơ chế đối thoại an ninh bốn bên do Mỹ dẫn dắt, nhưng kiên quyết từ chối việc biến cơ chế này thành một liên minh quân sự như NATO. Bởi vì từ góc độ của Ấn Độ, nếu Quad bị coi là "tiền đồn của mặt trận bao vây Trung Quốc", quan hệ với nước này sẽ trở nên xấu đi không thể cứu vãn. Thay vào đó, Modi đã tận dụng Quad như một tập hợp các chức năng thực dụng như an ninh hàng hải, chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu, tiêu chuẩn công nghệ và hợp tác cơ sở hạ tầng. Đó là phương thức tối đa hóa lợi ích thực tế trong khi vẫn tối thiểu hóa gánh nặng quân sự.

Đồng thời, ông Modi cũng đóng vai trò là thành viên nòng cốt trong khối BRICS do Nga và Trung Quốc dẫn dắt, cũng như trong Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Khi BRICS mở rộng bằng việc kết nạp Ai Cập, Ethiopia, Iran, UAE... vào năm 2024, Ấn Độ đã sử dụng nền tảng này như một đòn bẩy để yêu cầu cải cách cấu trúc tài chính lấy đồng USD làm trung tâm và tăng cường sự đại diện của các nước Global South. Tuy nhiên, Ấn Độ vẫn cảnh giác trước việc BRICS có xu hướng nghiêng về một khối chống phương Tây do Trung Quốc dẫn dắt. Thái độ của họ là: "Ngồi cùng bàn với Trung Quốc, nhưng sẽ không để Trung Quốc biến đó thành bàn của riêng họ".

Tuy nhiên, từ nửa cuối năm 2023, những âm thanh rạn nứt không ngờ tới đã bắt đầu vang lên trong cuộc đi dây tinh vi này.

Tháng 9 năm 2023, Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã đưa ra một tuyên bố gây chấn động trước Quốc hội. Ông cho biết hiện đang có "những cáo buộc đáng tin cậy" về việc chính phủ Ấn Độ có liên quan đến cái chết của Hardeep Singh Nijjar, một nhà hoạt động ly khai người Sikh, người đã bị sát hại tại bang British Columbia, Canada vào tháng 6 cùng năm. Ấn Độ đã ngay lập tức phủ nhận. Hai nước đã trục xuất các nhà ngoại giao của nhau, và quan hệ Ấn Độ - Canada đã rơi vào tình trạng tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Làn sóng chấn động không dừng lại ở đó. Vào tháng 11 năm 2024, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã truy tố Nikhil Gupta, người bị cáo buộc là đặc vụ của chính phủ Ấn Độ, với tội danh âm mưu ám sát Gurpatwant Singh Pannun, một nhà hoạt động ly khai người Sikh, trên đất Mỹ. Cáo buộc cho rằng Ấn Độ – một đồng minh và là đối tác dân chủ của Hoa Kỳ – đã cố gắng ám sát một công dân Mỹ là một vấn đề làm lung lay tận gốc rễ quan hệ giữa hai nước. Mặc dù chính phủ Ấn Độ tuyên bố đã thành lập một ủy ban điều tra riêng, nhưng cái nhìn từ phương Tây đã trở nên lạnh nhạt hơn. Hình ảnh về một "quốc gia dân chủ có trách nhiệm" mà Modi đã dày công xây dựng trên trường quốc tế đã bị tổn hại sâu sắc (Tham khảo Chương 3 3.4).

Tệ hơn nữa, chính quyền Trump nhiệm kỳ hai, bắt đầu hoạt động vào tháng 1 năm 2025, đã mang đến một thử thách mới cho Ấn Độ. Tổng thống Trump gọi Ấn Độ là "kẻ phản diện lớn trong thương mại" và chỉ trích việc nhập khẩu dầu thô từ Nga. Áp lực thuế quan đối với các sản phẩm của Ấn Độ đã bắt đầu, và Hoa Kỳ cũng yêu cầu mạnh mẽ việc mở cửa thị trường nông sản cũng như giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại. Mối quan hệ thân thiết giữa Ấn Độ và Hoa Kỳ vốn được xây dựng dưới thời Biden hiện đã bước vào giai đoạn tái điều chỉnh (recalibration).

Chính quyền Modi không hề nao núng. Họ đã thể hiện sự táo bạo khi sẵn sàng sử dụng quân bài cải thiện quan hệ với Trung Quốc để gây áp lực ngược lại lên Mỹ nếu cần thiết. Sự linh hoạt trong ngoại giao của Ấn Độ gần giống như cơ chế của một chiếc bập bênh, luôn biết cách chuyển trọng tâm sang trục còn lại khi một trục khác bị lung lay.

Những bước đi này của Modi có nhiều điểm tương đồng với tình thế tiến thoái lưỡng nan về ngoại giao của Hàn Quốc. Hàn Quốc cũng đang phải đi trên dây giữa một bên là trụ cột an ninh - liên minh Hàn-Mỹ, và một bên là thực tế quan hệ kinh tế Hàn-Trung. Tuy nhiên, có một sự khác biệt mang tính quyết định. Trong khi Hàn Quốc phải dè chừng các cường quốc và cân nhắc về "sự mơ hồ chiến lược", thì Modi lại sử dụng vũ khí là dân số 1,4 tỷ người và thị trường khổng lồ để khẳng định "sự rõ ràng chiến lược". "Ấn Độ đứng về phía hòa bình, và lợi ích quốc gia của Ấn Độ là ưu tiên hàng đầu." Câu nói này không hề có sự mơ hồ.

Người ta thường nói rằng quyền lực sẽ mạnh mẽ nhất khi không phô trương. Thế nhưng, Modi đã đảo ngược quy luật đó. Ông đã phô diễn quyền lực một cách rực rỡ trên đấu trường thế giới. Từ cái ôm với Putin, cái bắt tay với Biden, cho đến các cuộc hội đàm với Tập Cận Bình, tất cả đều là những phân cảnh trong một vở kịch vì sự sinh tồn và trỗi dậy của 1,4 tỷ dân Ấn Độ. Đối với Modi, ngoại giao không phải là thế giới của danh nghĩa. Đó là một cuộc kinh doanh triệt để, và việc thiết lập liên minh đa phương chính là mảnh ghép cuối cùng để Ấn Độ bước lên hàng ngũ các cường quốc.

Cách để không bị lạc lối giữa các cường quốc. Modi hiện đang cho cả thế giới thấy giải pháp của riêng mình. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng ngoại giao với Canada và Mỹ, cùng với áp lực thuế quan từ nhiệm kỳ 2 của Trump, chính là những vết nứt đầu tiên thử thách độ bền vững của giải pháp này. Liệu vết nứt đó sẽ lan rộng thành một thảm họa, hay sẽ được hàn gắn, thì hiện vẫn chưa ai biết trước được.

6.2 Quốc gia chủ trì G20: Thủ lĩnh của Global South

Sáng ngày 9 tháng 9 năm 2023, tại 'Bharat Mandapam', một trung tâm hội nghị phức hợp mới được xây dựng bên trong khu phức hợp Pragati Maidan ở trung tâm New Delhi. Thủ tướng Narendra Modi đã gõ mạnh chiếc búa vàng tại vị trí chủ tọa. "Chúng ta chào đón Liên minh Châu Phi trở thành thành viên chính thức của G20." Khi Chủ tịch Liên minh Châu Phi (AU), đại diện cho 55 quốc gia, bước lên bục phát biểu, ông Modi đã đứng dậy và ôm chầm lấy ông một cách nồng nhiệt. Tiếng vỗ tay vang dội khắp hội trường.

Đây là khoảnh khắc mở rộng đầy kịch tính kể từ khi G20 được thành lập. Tiếp sau Liên minh Châu Âu (EU), một tổ chức khu vực thứ hai đã chính thức trở thành thành viên. Lục địa Châu Phi với 1,3 tỷ dân đã chính thức có được một vị trí trên bàn quản trị kinh tế toàn cầu. Và người đã tạo nên khung cảnh lịch sử này chính là Modi.

Có người sẽ hỏi rằng: Việc đảm nhận vai trò chủ tịch G20 có gì to tát đến thế? Thế nhưng, đối với Modi, G20 năm 2023 không chỉ dừng lại ở một sự kiện quốc tế. Đó là một lễ đăng quang chính trị nhằm khắc sâu vào tâm khảm 1,4 tỷ người dân thông điệp rằng "Ấn Độ giờ đây đã là trung tâm của thế giới". Việc điều này diễn ra ngay trước thềm cuộc tổng tuyển cử năm 2024 cũng không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Nếu truy vết cách Modi thiết kế nên sân khấu này, chúng ta sẽ thấy rõ cơ chế mà quyền lực được nuôi dưỡng và lớn mạnh từ hình ảnh.

Trước hết, ông Modi đã không giới hạn khuôn khổ G20 trong phạm vi duy nhất thành phố New Delhi. Bằng cách tổ chức hơn 200 cuộc họp liên quan tại 60 thành phố trên khắp Ấn Độ, ông đã biến toàn bộ đất nước thành một triển lãm khổng lồ cho G20. Dưới tên gọi 'Jan Bhagidari', hay còn gọi là 'Sự tham gia của người dân', ngay cả học sinh ở các làng quê hẻo lánh cũng được khuyến khích tham gia vào các cuộc thi đố vui về G20. Theo công bố của chính phủ Ấn Độ, đã có hơn 70 triệu người tham gia vào các hoạt động này. Tuyên bố của ông Modi rằng "G20 không phải là bữa tiệc của các quan chức mà là của toàn thể nhân dân" thực chất là một thông điệp chính trị mang ý nghĩa: "Thành công này là thành công của tôi, và cũng chính là thành công của các bạn".

Tại G20, chúng tôi đã tìm kiếm một hiệu ứng tương tự như cách Thế vận hội Seoul 1988 tại Hàn Quốc đã khơi dậy niềm tự hào "chúng ta cũng đã làm được" trong lòng người dân. Điểm khác biệt duy nhất chỉ là Thế vận hội là một sự kiện thể thao, còn G20 là một diễn đàn ngoại giao.

Sự lãnh đạo đáng chú ý mà Modi đã thể hiện tại G20 chính là việc tự khẳng định vai trò là người đại diện cho 'Global South' (Phương Nam toàn cầu). Vào tháng 1 năm 2023, rất lâu trước khi phiên họp toàn thể G20 diễn ra, Modi đã triệu tập các nhà lãnh đạo từ hơn 125 quốc gia đang phát triển trên toàn thế giới thông qua hình thức trực tuyến để tổ chức 'Hội nghị thượng đỉnh Tiếng nói của Global South (Voice of Global South Summit)'. "Ưu tiên của các bạn cũng chính là ưu tiên của Ấn Độ." Câu nói này đã tạo nên tiếng vang mạnh mẽ đối với các quốc gia ở Châu Phi, Nam Mỹ và Châu Á, những nơi vốn đang mệt mỏi với trật tự thế giới lấy các cường quốc làm trung tâm. Vào tháng 11 năm 202 biến, bằng việc chủ trì thành công thêm một kỳ Hội nghị thượng đỉnh G20 trực tuyến nữa, ông đã chứng minh rằng vai trò lãnh đạo với tư cách là nước chủ trì không chỉ dừng lại ở một sự kiện nhất thời.

Global South. Thuật ngữ này có thể hơi lạ lẫm đối với độc giả Hàn Quốc. Nói một cách dễ hiểu, đây là cụm từ dùng để chỉ phần còn lại của thế giới không thuộc về G7 – câu lạc bộ các nước phát triển, chủ yếu bao gồm các quốc gia đang phát triển tại châu Á, châu Phi và Nam Mỹ. Nếu xét về dân số, đây là nhóm chiếm đa số áp đảo trên thế giới, nhưng lại là những quốc gia bị gạt ra lề trong suốt một thời gian dài tại bàn nghị sự thiết lập trật tự quốc tế. Modi đã đứng ra với cam kết rằng ông sẽ đại diện cho tiếng nói của đại đa số khổng lồ này.

Thành tựu tiêu biểu nhất chính là việc Liên minh Châu Phi (AU) gia nhập G20. Vào tháng 6 năm 2023, ông Modi đã trực tiếp gửi thư tới lãnh đạo các quốc gia thành viên G20 để đề xuất việc kết nạp chính thức AU. Mục tiêu là gắn kết 55 quốc gia châu Phi thành một tiếng nói chung để cùng tham gia vào các cuộc thảo luận kinh tế thế giới. Đối với Ấn Độ, đề xuất này là một nước đi mang lại nhiều lợi ích chồng lấn. Nếu giành được sự ủng hộ từ các quốc gia châu Phi, Ấn Độ có thể tập hợp đủ số phiếu cần thiết để tiến tới trở thành thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đồng thời tạo bàn đạp để mở rộng ảnh hưởng của mình tại châu Phi nhằm đối trọng với Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc.

Việc điều hành chính Hội nghị thượng đỉnh G20 cũng là một màn trình diễn đầy ấn tượng cho tài năng ngoại giao của Modi. Vào thời điểm đó, G20 đang rơi vào tình trạng không chắc chắn về việc thông qua tuyên bố chung do sự đối đầu gay gắt giữa phương Tây với Nga và Trung Quốc xoay quanh cuộc chiến Ukraine. Tại các cuộc họp sơ bộ trong năm đó, nhiều thỏa thuận đã bị đổ vỡ nhiều lần. Tập Cận Bình không tham dự, và Putin cũng không đến. Bầu không khí lúc bấy giờ như dự báo về một sự thất bại ngay cả trước khi hội nghị bắt đầu.

Tuy nhiên, Modi đã thực hiện những cuộc điều chỉnh câu chữ quyết liệt ở hậu trường. Thay vì sử dụng cụm từ "cuộc xâm lược của Nga" theo yêu cầu của phương Tây, ông đã chèn vào cụm từ mơ hồ hơn là "cuộc chiến tại Ukraine", đồng thời đưa ra một phương án thỏa hiệp nhằm nhấn mạnh vào những đau thương về con người và nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ do chiến tranh gây ra. Kết quả là "Tuyên bố của các nhà lãnh đạo New Delhi (New Delhi Leaders' Declaration)" đã được thông qua với sự nhất trí hoàn toàn cho toàn bộ 83 điều khoản. Bản tuyên bố bao gồm các chương trình nghị sự rộng lớn như tăng trưởng, khí hậu, năng lượng, chuyển đổi số, tài chính phát triển và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, là một thắng lợi ngoại giao chứng minh năng lực của một "Ấn Độ đóng vai trò trung gian".

Modi không dừng lại ở đó. Ông đã nỗ lực biến G20 không chỉ là một diễn đàn bàn thảo suông mà trở thành một nền tảng của những thành quả thực tế. Ông đã giành thế chủ động trong chương trình nghị sự về chuyển đổi năng lượng bằng cách khởi xướng Liên minh Nhiên liệu sinh học Toàn cầu (Global Biofuel Alliance), đồng thời thúc đẩy việc ký kết Bản ghi nhớ (MOU) về Hành lang Kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - Châu Âu (IMEC). IMEC là một ý tưởng kết nối về đường sắt, cảng biển, năng lượng và dữ liệu kéo dài từ Ấn Độ, đi qua UAE và Ả Rập Xê-út để đến Châu Âu, đang thu hút sự chú ý như một giải pháp thay thế của phương Tây đối với sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc. Mỹ, Ả Rập Xê-út, UAE, EU, Pháp, Đức và Ý đã tham gia ký kết, và Tổng thống Biden đã đánh giá đây là một "thỏa thuận lịch sử". Tuy nhiên, khi cuộc xung đột tại Gaza trở nên gay gắt kể từ sau tháng 10 năm 202 thực tế đang kìm hãm tiến trình thực thi IMEC chậm hơn so với dự kiến, do những biến động về động lực tại Trung Đông đã làm đảo lộn tình hình. Có thể nói, thực tế đã trở thành rào cản ngay cả khi mực trên bản ghi nhớ còn chưa kịp khô.

Một điểm đáng chú ý khác là việc Ấn Độ đề xuất sẽ phổ biến hạ tầng số công cộng (DPI) của mình tới các nước Global South. Họ dự định chuyển giao miễn phí hệ thống định danh sinh trắc học quốc gia 'Aadhaar' và hệ thống thanh toán tích hợp 'UPI' cho các quốc gia đang phát triển khác (xem Chương 4 4.2~4.3). Thông điệp "Công nghệ của chúng tôi sẽ giúp ích cho sự tăng trưởng của các bạn" chính là bước đi chiến lược nhằm nâng tầm Ấn Độ từ một quốc gia nhận viện trợ trở thành một quốc gia cung cấp giải pháp. Điều này có điểm tương đồng với kinh nghiệm của Hàn Quốc khi chuyển mình từ quốc gia nhận viện trợ thành quốc gia viện trợ. Tuy nhiên, Ấn Độ đã tiến thêm một bước nữa khi thể hiện tham vọng lan tỏa chính mô hình công nghệ do mình tạo ra thành tiêu chuẩn toàn cầu.

Tuy nhiên, đằng sau lễ hội rực rỡ này, bóng tối của quyền lực cũng hiện hữu rõ nét. Những khu ổ chuột trên lộ trình di chuyển của các nhà lãnh đạo đã bị che chắn kỹ lưỡng bằng các tấm màn lớn. Hàng nghìn người bán hàng rong đã bị xua đuổi khỏi đường phố. Để phô diễn một 'Ấn Độ tỏa sáng', cuộc sống của những người nghèo khổ đã tạm thời bị xóa nhòa. Tại khắp các hội trường, thay vì tên gọi 'India', các biển tên được ghi bằng tên quốc gia trong tiếng Phạn cổ là 'Bharat' đã được đặt ra, đây cũng là biểu hiện cho ý chí dân tộc chủ nghĩa của ông Modi nhằm xóa bỏ di sản thuộc địa Anh và đề cao bản sắc của một quốc gia văn minh Hindu (xem Chương 3 3.2). Tổ chức nhân quyền Human Rights Watch đã thúc giục rằng "các quốc gia thành viên G20 cần nhìn thẳng vào sự thụt lùi của các quyền dân sự và chính trị tại Ấn Độ", nhưng tiếng nói đó đã bị vùi lấp trong sự náo nhiệt của lễ hội.

Sự thỏa hiệp xung quanh các cụm từ liên quan đến Ukraine trong bản Tuyên bố chung cũng đã gây ra nhiều tranh cãi. Một số bên phương Tây đã chỉ trích rằng "nguyên tắc đã bị từ bỏ". Tuy nhiên, điều quan trọng đối với Modi không phải là sự phán xét về mặt đạo đức. Mục tiêu của ông là phô diễn năng lực của quốc gia chủ trì trong việc dẫn dắt sự đồng thuận ra toàn thế giới. Trên sân khấu này, Modi đã đứng đó không phải với tư cách một người phán xét đạo đức, mà là một người theo đuổi lợi ích thực dụng triệt để.

Thành công của G20 đã ngay lập tức được chuyển hóa thành tài sản chính trị trong nước. Khắp các con phố ở Ấn Độ, những tấm áp phích in hình khuôn mặt của ông Modi cùng logo G20 được dán dày đặc, và đảng cầm quyền BJP đã tuyên truyền rằng "Ấn Độ đã trở lại vị thế Vishwa Guru (Bậc thầy thế giới)". Một trong những tài sản chính trị mạnh mẽ giúp ông Modi đắc cử nhiệm kỳ thứ ba trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024 chính là G20 này.

Danh hiệu "Nhà lãnh đạo của Global South" không phải là một vị thế có thể đạt được chỉ bằng những khẩu hiệu suông. Khả năng lãnh đạo thực sự đến từ năng lực chuyển hóa những vấn đề cấp bách như nhu cầu của các quốc gia đang phát triển, gánh nặng nợ nần, tài chính khí hậu, giá lương thực và khoảng cách số thành các văn bản và cơ chế tại các hội nghị quốc tế, đồng thời có khả năng thuyết phục hoặc gây áp lực lên các nước phát triển trong quá trình đó. Modi đã phô diễn chính năng lực đó khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch G20.

Tất nhiên cũng có những hạn chế. Bản thân Ấn Độ là một quốc gia mới nổi và là một thị trường khổng lồ, nên không thể tránh khỏi bản sắc kép vừa là "người đại diện" vừa là "người trong cuộc". Ngay trong nội bộ Global South cũng tồn tại những xung đột lợi ích. Việc điều hòa mâu thuẫn giữa các quốc gia nợ và quốc gia chủ nợ, giữa các nước xuất khẩu dầu mỏ và các nước không xuất khẩu dầu, hay giữa các quốc gia muốn giữ khoảng cách với Trung Quốc và các quốc gia muốn xích lại gần Trung Quốc, không thể được giải quyết chỉ bằng một bản tuyên bố.

Tuy nhiên, sau khi ánh đèn rực rỡ của Bharat Mandapam vụt tắt, có một điều đã trở nên rõ ràng. Ấn Độ không còn là một quốc gia chờ đợi mệnh lệnh từ phương Tây nữa. Thông qua sân khấu G20, ông Modi đã đưa Ấn Độ từ vị thế "người điều hành hội nghị" lên thành "người thiết lập chương trình nghị sự". Ông đã cố gắng chứng minh rằng việc trở thành tiếng nói cho những người vốn không có tiếng nói chính là phương thức tinh vi mà quyền lực thế kỷ 21 đang vận hành. Để sự chứng minh đó trở nên trọn vẹn, vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Thế nhưng, bước đi đầu tiên chắc chắn đã được thực hiện.

6.3 Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Hành động hướng Đông (Act East), kiềm chế Trung Quốc

Tháng 11 năm 2014, Nay Pyi Taw, Myanmar. Đứng tại hội nghị thượng đỉnh Đông Nam Á, Narendra Modi đã đưa ra một câu nói: "Chính sách 'Nhìn về phía Đông' (Look East) của Ấn Độ giờ đây sẽ trở thành chính sách 'Hành động hướng về phía Đông' (Act East)." Chỉ bằng việc thay đổi từ 'Nhìn' sang 'Hành động', bầu không khí tại hội nghị đã thay đổi hoàn toàn. Trong hơn 20 năm qua, Ấn Độ đã chỉ dừng lại ở việc 'nhìn về' Đông Nam Á. Đây là một tuyên bố rằng giờ đây họ sẽ thu hồi ánh nhìn đó để trực tiếp dấn thân vào. Tại sao Modi lại vội vã thay đổi nhãn dán của chính sách đối ngoại đến thế chỉ sau nửa năm nhậm chức?

Để biết câu trả lời, trước tiên chúng ta cần xem xét những gì đang diễn ra tại vùng biển phía trước Ấn Độ. Trung Quốc đang hành động. Một mạng lưới khổng lồ mang tên Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative, BRI) do Tập Cận Bình đề ra đang dần siết chặt lấy Ấn Độ. Cảng Hambantota của Sri Lanka, cảng Gwadar của Pakistan, cảng Chauk Phyu của Myanmar và căn cứ hải quân tại Djibouti. Khi nhìn trên bản đồ, các điểm này tạo thành một hình thế bao quanh Ấn Độ như một bức bình phong. Các nhà chiến lược gọi đây là 'Chuỗi ngọc trai (String of Pearls)'. Một cái tên thật đẹp, nhưng đối với Ấn Độ, nó gần giống như một chiếc thòng lọng đang siết chặt lấy cổ. Modi hiểu rằng 'nếu chỉ đứng nhìn, ông sẽ nghẹt thở'.

Bản chất của chính sách Act East không phải là câu chuyện về việc trở nên thân thiết hơn với Đông Nam Á. Đó là một bước nhảy vọt về địa chính trị, nơi Ấn Độ tìm kiếm vị thế của mình vượt ra ngoài ranh giới Nam Á, tiến vào không gian hàng hải rộng lớn kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Modi đã ngay lập tức hành động. Ông đã thực hiện một bước đi táo bạo khi mời tất cả lãnh đạo của 10 quốc gia ASEAN đến dự lễ kỷ niệm Ngày Công bố Cộng hòa năm 2018. Đây là một điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Ấn Độ. Việc các nhà lãnh đạo Đông Nam Á cùng sánh bước trên đại lộ Rajpath ở New Delhi tự thân nó đã là một tuyên bố trực quan rằng: "Ấn Độ giờ đây sẽ không chỉ dừng lại ở Nam Á."

Tuy nhiên, bước ngoặt quyết định tạo nên sự thay đổi trong hướng đi về phía Đông của Modi không nằm ở hội trường hội nghị mà là ở chiến trường. Vào tháng 6 năm 2020, quân đội Ấn Độ và Trung Quốc đã đụng độ tại thung lũng Galwan (Galwan Valley) thuộc dãy Himalaya (xem Chương 4 4.5). Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1975 có thương vong từ cả hai phía. Theo thông lệ tại khu vực biên giới nơi việc sử dụng súng bị cấm, binh sĩ hai bên đã chiến đấu bằng gậy sắt, dùi cui đóng đinh và đá. 20 binh sĩ Ấn Độ đã tử trận. Trận chiến nguyên thủy diễn ra tại hẻm núi lạnh lẽo và tối tăm ở độ cao hơn 4.000 mét so với mực nước biển này đã phá vỡ một ảo tưởng của Ấn Độ: niềm tin rằng "nếu hợp tác kinh tế với Trung Quốc, hòa bình biên giới cũng sẽ theo sau".

Sau Galwan, chiến lược của chính quyền Modi đối với Trung Quốc đã chuyển hướng đột ngột từ 'quản lý' sang 'kiềm chế'. Hàng trăm ứng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc, bao gồm cả TikTok, đã biến mất khỏi thị trường Ấn Độ chỉ sau một đêm. Nếu so với Hàn Quốc, cú sốc này tương đương với việc KakaoTalk và Naver đồng loạt bị chặn. Việc đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc vào Ấn Độ bắt buộc phải có sự phê duyệt trước của chính phủ, và việc gia nhập Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cũng bị rút lại vào phút chót. Đó là quyết định dựa trên nhận định rằng hàng hóa sản xuất từ Trung Quốc tràn vào mà không có rào cản thuế quan sẽ phá hủy chiến dịch 'Make in India'. Về đối ngoại, Modi đã thiết lập nguyên tắc "không có quan hệ bình thường nếu biên giới không hòa bình", và về đối nội, ông kêu gọi 'Ấn Độ tự lực (Atmanirbhar Bharat)' (Tham khảo Chương 4 4.1). Đó chính là thời điểm việc tách rời (Decoupling) với Trung Quốc được thiết lập thành một nhiệm vụ quốc gia dài hạn.

Tại thời điểm này, quân bài ngoại giao mà ông Modi đưa ra chính là Quad. Đây là cơ chế đối thoại an ninh bốn bên bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ. Trước đây, theo truyền thống không liên kết, Ấn Độ từng khá dè dặt với Quad. Tuy nhiên, trước khi những giọt máu tại Galwan kịp khô, ông Modi đã thay đổi lập trường. Ông tích cực tham gia vào các hội nghị thượng đỉnh Quad, dẫn dắt các hoạt động hợp tác thực chất như quan hệ đối tác vắc-xin, chuỗi cung ứng công nghệ mới và giám sát hàng hải (MDA). Trong các cuộc tập trận hải quân Malabar, hải quân bốn nước đã cùng thực hiện các hoạt động chống ngầm và phòng không, từ đó xây dựng khả năng tương tác ở cấp độ thực chiến.

Mặc dù vậy, Modi vẫn vạch ra một ranh giới cực kỳ khéo léo. Ông thể hiện sự phản đối rõ rệt đối với việc đưa QUAD phát triển thành một liên minh quân sự giống như NATO. Một phần lớn vũ khí quốc phòng của Ấn Độ vẫn là của Nga, và ngay cả sau cuộc chiến Ukraine, Ấn Độ vẫn nhập khẩu lượng lớn dầu thô của Nga với giá chiết khấu. Khi phương Tây đặt câu hỏi "Rốt cuộc các ông đứng về phía nào?", câu trả lời của Modi luôn nhất quán: "Chúng tôi đứng về phía hòa bình." Đây chính là thực chất của cái gọi là 'Tự chủ chiến lược (Strategic Autonomy)' mà Ấn Độ đang thực hiện. Trong QUAD, họ kiềm chế Trung Quốc; trong BRICS, họ bắt tay với các khối phi phương Tây; với Nga, họ mua dầu thô giá rẻ; và với Mỹ, họ tiếp nhận chuyển giao công nghệ động cơ phản lực. Mục tiêu là ngồi vào mọi bàn đàm phán nhưng không để bản thân bị ràng buộc hoàn toàn vào bất kỳ bên nào.

Mặt khác, vào tháng 10 năm 2024, những dấu hiệu tan băng không ngờ tới đã xuất hiện. Ấn Độ và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận tách quân tại đường kiểm soát thực tế (LAC). Căng thẳng tại biên giới Himalaya, vốn rơi vào tình trạng bế tắc suốt hơn 4 năm qua, đã được hạ nhiệt một bậc. Cùng tháng đó, tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS diễn ra ở Kazan, Nga, ông Modi và ông Xi Jinping (Xi Jinping) đã có cuộc hội đàm song phương chính thức đầu tiên sau 5 năm. Hai nhà lãnh đạo đã khẳng định tầm quan trọng của việc ổn định biên giới và nhất trí khôi phục các kênh liên lạc trong lĩnh vực ngoại giao và an ninh. Đó là khoảnh khắc những mũi khâu hàn gắn được đưa vào mối quan hệ vốn đã thấm đẫm máu và nước mắt tại Galwan.

Tuy nhiên, một cuộc khủng hoảng an ninh mới đã bùng phát tại biên giới phía Tây của Ấn Độ. Vào tháng 4 năm 2025, một vụ tấn công khủng bố của các nhóm vũ trang đã xảy ra tại Pahalgam, Kashmir. Chính phủ Ấn Độ xác định đây là hành vi của các tổ chức khủng bố có căn cứ tại Pakistan, khiến quan hệ giữa hai nước nhanh chóng trở nên căng thẳng. Việc cuộc khủng hoảng với Pakistan leo thang ngay tại thời điểm căng thẳng với Trung Quốc đang dần hạ nhiệt đã bộc lộ sự bất ổn mang tính cấu trúc trong chính sách ngoại giao đa mặt trận của Modi. Đây chính là tình thế tiến thoái lưỡng nan về địa chính trị, khi đóng lại một mặt trận này thì một mặt trận khác lại mở ra.

Từ góc độ của Hàn Quốc, chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Modi có liên quan trực tiếp đến các lợi ích cốt lõi. Modi coi Hàn Quốc là đối tác then chốt sở hữu công nghệ và bí quyết có thể thay thế ngành sản xuất của Trung Quốc. Việc Samsung Electronics xây dựng nhà máy điện thoại thông minh lớn nhất thế giới tại Noida, và việc Hyundai Motor vươn lên vị trí thứ hai tại thị trường nội địa Ấn Độ, là một phần trong thiết kế quốc gia nhằm đưa Hàn Quốc trở thành một trụ cột trong chuỗi cung ứng thay thế Trung Quốc theo chiến lược 'China Plus One' của Modi (sẽ được trình bày chi tiết tại Chương 7, mục 7.3). Việc pháo tự hành K-9 của Hàn Quốc được triển khai tại biên giới Himalaya với tên gọi 'Vajra (Sét)' cũng nằm trong cùng một bối cảnh. Đối với lục quân Ấn Độ đang đối đầu với quân đội Trung Quốc, năng lực công nghệ của Hàn Quốc chính là một tài sản chiến lược.

Tuy nhiên, nơi nào có ánh sáng, nơi đó có bóng tối. Modi đã hứa với các doanh nghiệp Hàn Quốc rằng ông sẽ "loại bỏ các thủ tục hành chính rườrende (red tape) và trải thảm đỏ" cho họ, nhưng thực tế không hề dễ dàng như vậy. Ấn Độ dù tham gia vào IPEF (Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương) do Hoa Kỳ dẫn dắt, nhưng lại không tham gia vào các cuộc đàm phán trong lĩnh vực thương mại. Điều này cho thấy ý định duy trì các rào cản thuế quan cao để bảo hộ thị trường trong nước. Sự mâu thuẫn của Ấn Độ — vừa cám dỗ bằng lời hứa mở cửa thị trường, nhưng lại không hề hạ thấp ngưỡng cửa gia nhập — chính là thực tế mà các doanh nghiệp Hàn Quốc đang phải đối mặt.

Kết quả là chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Modi đã biến Ấn Độ trở thành một 'quốc gia xoay trục (Swing State)' trong cuộc cạnh tranh bá quyền giữa Mỹ và Trung Quốc. Không hoàn toàn nghiêng về bất kỳ bên nào, nhưng vẫn trở thành một thực thể cần thiết đối với cả hai phía. Vừa quản lý căng thẳng với Trung Quốc thông qua các thỏa thuận tách biệt, vừa tăng cường hơn nữa mối liên kết chiến lược với Mỹ thông qua nhóm Bộ Tứ (Quad) và Hiệp định Artemis. Đó chính là phương pháp sinh tồn của Ấn Độ trong thế kỷ 21 mà Modi đã thiết kế. Khi chiến lược đó càng được đẩy nhanh, sợi dây vô hình kết nối bán đảo Triều Tiên và lục địa Ấn Độ sẽ càng trở nên căng thẳng hơn.

6.4 Cường quốc vũ trụ: Chandrayaan-3 đổ bộ lên Mặt Trăng

6 giờ 4 phút chiều ngày 23 tháng 8 năm 2023 (giờ chuẩn Ấn Độ), tại Trung tâm Điều khiển ISRO ở Bengaluru. Hàng trăm nhà khoa học đang dán mắt vào màn hình. Tàu thăm dò mặt trăng 'Chandrayaan-3' của Ấn Độ đã bắt đầu giai đoạn hạ cánh cuối cùng hướng về bề mặt mặt trăng. Đây là khoảng thời gian mà giới chuyên môn gọi là '15 phút kinh hoàng'. Động cơ phun ngược để giảm tốc độ, các cảm biến đọc địa hình, và phần mềm điều chỉnh điểm hạ cánh trong thời gian thực. Vì tín hiệu từ Trái Đất mất tới 1,3 giây mới truyền đến nơi, nên trong khoảnh khắc này, máy móc phải tự đưa ra quyết định. Chỉ vài ngày trước, tàu Luna 25 của Nga đã mất kiểm soát và va chạm với bề mặt mặt trăng ngay chính tại giai đoạn này. Liệu Ấn Độ có thể vượt qua cửa ải mà ngay cả cường quốc vũ trụ như Nga cũng đã thất bại?

Độ cao của tàu đổ bộ Vikram đang giảm dần. 100 mét, 50 mét, 10 mét. Và 0. Khi dòng chữ "India is on the Moon" hiện lên trên màn hình, trung tâm điều khiển đã vỡ òa trong tiếng reo hò. Những nữ nhà khoa học trong trang phục sari với dấu bindi trên trán ôm chầm lấy nhau. Thủ tướng Modi, người đang tham dự hội nghị thượng đỉnh BRICS tại Nam Phi, đã vẫy quốc kỳ Ấn Độ trước màn hình truyền hình trực tuyến. "Đây là chiến thắng của Ấn Độ, và cũng là chiến thắng của toàn nhân loại."

Ấn Độ đã trở thành quốc gia thứ tư thành công trong việc hạ cánh xuống Mặt Trăng, sau Mỹ, Liên Xô và Trung Quốc. Tuy nhiên, có một sự thật còn quan trọng hơn thế. Ấn Độ chính là quốc gia đầu tiên đặt chân đến khu vực gần cực Nam (South Pole) của Mặt Trăng, nơi mà trong lịch sử nhân loại chưa từng có ai đặt chân tới.

Có một lý do khiến thành công này trở nên kịch tính hơn nữa. Đó chính là thất bại của 4 năm trước. Năm 2019, tàu Chandrayaan-2 đã rơi xuống bề mặt Mặt Trăng do mất liên lạc ngay trước thời điểm hạ cánh. Vào thời điểm đó, khi Chủ tịch ISRO K. Sivan rơi lệ trong tuyệt vọng, hình ảnh Thủ tướng Modi ôm lấy ông và an ủi rằng "Cuộc đời luôn có những thăng trầm" đã được truyền hình trực tiếp. Cả Ấn Độ đã cùng khóc với cái ôm ấy. Thành công của Chandrayaan-3 chính là lời hồi đáp cho những giọt nước mắt đó. ISRO đã phân tích từng dòng dữ liệu từ thất bại của tàu số 2. Họ gia cố chân đế của tàu đổ bộ, tăng thêm nhiên liệu và viết lại hoàn toàn thuật toán hạ cánh. Họ đã áp dụng 'Thiết kế dựa trên thất bại (Failure-based Design)' – mô phỏng mọi kịch bản thất bại có thể xảy ra. Thất bại đã trở thành bản thiết kế cho sự thành công.

Điều mà cả thế giới chú ý không chỉ là bản thân việc hạ cánh. Đó còn là chi phí. Ngân sách được đổ vào Chandrayaan-3 là khoảng 75 triệu đô la, tương đương khoảng 100 tỷ won Hàn Quốc. Có thể nói, họ đã lên đến Mặt Trăng với mức kinh phí thấp hơn cả chi phí sản xuất bộ phim Hollywood 'Interstellar' (165 triệu đô la). Làm thế nào mà điều này có thể trở thành hiện thực?

Ở Ấn Độ có một thuật ngữ gọi là 'Jugaad'. Nó ám chỉ trí tuệ ứng biến, tận dụng tối đa những gì đang có để giải quyết vấn đề ngay cả trong hoàn cảnh thiếu thốn. Nếu dịch sang tiếng Hàn, nó có nghĩa đại loại như 'không có thì dùng theo cách của người không có'. Tinh thần này cũng đã thấm đẫm trong sứ mệnh Chandrayaan-3. Thay vì bay thẳng đến Mặt Trăng bằng những tên lửa công suất lớn như NASA, Ấn Độ đã chọn phương pháp 'Slingshot' (ném vòng), bay quanh quỹ đạo Trái Đất để mượn lực hấp dẫn nhằm tăng tốc. Nhờ vậy, họ đã tiết kiệm được nhiên liệu một cách đáng kể, nhưng hành trình đến Mặt Trăng đã mất hơn 40 ngày. Một con đường chậm chạp nhưng rẻ, và rẻ nhưng chính xác. Có vẻ như bản năng sinh tồn của một cậu bé, người đã học được cách chắt bóp từng đồng khi bán trà Chai, đã thấm sâu vào cả ngành kỹ thuật vũ trụ của quốc gia (Tham khảo Chương 1 1.1).

Thực tế, câu chuyện vũ trụ của Ấn Độ đã bắt đầu từ rất lâu trước cả Chandrayaan. Vào những năm 1960, Ấn Độ là một quốc gia đang phải vật lộn với đói nghèo và nạn đói. Những lời chỉ trích như "Đến cơm còn chẳng có mà ăn thì vũ trụ gì ở đây" đã đổ dồn về phía chính phủ. Thế nhưng, tư duy của Tiến sĩ Vikram Sarabhai, người được mệnh danh là 'Cha đẻ của ngành phát triển vũ trụ Ấn Độ', lại hoàn toàn khác biệt. Để truyền tải thông tin thời tiết, dự báo thiên tai và gửi các chương trình giáo dục đến các trường học ở vùng sâu vùng xa cho hàng trăm triệu dân sống rải rác trên một lãnh thổ rộng lớn, vệ tinh nhân tạo là một yếu tố tất yếu. Công nghệ vũ trụ không phải là một sự xa xỉ, mà là một công cụ để sinh tồn. Những nhà khoa học thời kỳ đầu của ISRO đã phải chở các linh kiện tên lửa trên giá thồ của xe đạp và vận chuyển các bộ phận của vệ tinh bằng xe bò. Họ thậm chí còn phải mượn cả một tòa nhà nhà thờ để làm trạm kiểm soát. 'Tinh thần vượt khó' của thời kỳ đó vẫn còn được khắc sâu trong DNA của ISRO cho đến tận 60 năm sau.

Thủ tướng Modi đã bồi đắp thêm những tầng lớp mới lên di sản này. Ông đã mở cánh cửa ngành công nghiệp vũ trụ vốn trước đây do nhà nước độc quyền sang cho khu vực tư nhân. Năm 2020, ông đã thành lập 'IN-SPACe' - cơ quan thúc đẩy vũ trụ tư nhân, cho phép các công ty khởi nghiệp có thể tận dụng cơ sở vật chất và dữ liệu của ISRO. Skyroot đã phóng thành công tên lửa tư nhân đầu tiên của Ấn Độ, và Agnikul đã bắt đầu sản xuất động cơ tên lửa bằng công nghệ in 3D. Modi tuyên bố rằng ông đã "tháo bỏ xiềng xích cho lĩnh vực vũ trụ". Ước mơ của ông chính là sự ra đời của một SpaceX phiên bản Ấn Độ.

Việc nhắm mục tiêu vào cực Nam của Mặt Trăng tự thân nó đã là một tính toán chiến lược. Tại cực Nam của Mặt Trăng có nhiều vùng bóng tối vĩnh cửu, nơi có khả năng cao tồn tại nước dưới dạng băng. Nước không chỉ là nước uống, mà khi điện phân còn có thể thu được oxy và hydro. Hydro chính là nhiên liệu tên lửa. Để xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng và tiến xa hơn tới Sao Hỏa trong tương lai, cực Nam của Mặt Trăng có thể trở thành một "trạm xăng phiên bản vũ trụ". Đó là lý do tại sao cả chương trình Artemis của Mỹ và chương trình Thường Nga (Chang'e) của Trung Quốc đều đang hướng tới cực Nam của Mặt Trăng. Bằng việc tiếp cận nơi đó trước, Ấn Độ đã giành được lợi thế độc lập trong cuộc cạnh tranh tài nguyên tại cực Nam của Mặt Trăng – nơi vốn vẫn chưa thuộc về bất kỳ ai.

Tháng 6 năm 2023, Ấn Độ đã ký kết Hiệp định Artemis (Artemis Accords) do Hoa Kỳ dẫn dắt, trở thành quốc gia ký kết thứ 27. Hiệp định này là một khuôn khổ đa phương quy định các nguyên tắc thám hiểm không gian như Mặt Trăng và Sao Hỏa, và về mặt thực tế, đây là một lựa chọn chiến lược nhằm gia nhập vào trật tự không gian của Hoa Kỳ. Trong bối cảnh Trung Quốc và Nga đang thúc đẩy dự án Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) riêng biệt, việc Ấn Độ cắm cờ về phía Artemis đã xác định rõ ràng một trục trong chiến lược "đa liên minh" ngay cả trong không gian. Đây cũng chính là logic tương tự như những gì đã thấy trong nhóm QUAD: một chiến lược hai mặt nhằm chia sẻ công nghệ với Hoa Kỳ nhưng không từ bỏ năng lực độc lập của chính mình.

Modi đã đặt tên cho điểm hạ cánh là 'Shiv Shakti'. Đó là sự kết hợp giữa Shiva, vị thần sáng tạo và hủy diệt của Ấn Độ giáo, và Shakti, biểu tượng cho năng lượng vũ trụ. Điểm va chạm của tàu Chandrayaan-2 rơi vào năm 2019 đã được đặt tên là 'Tiranga' (Lá cờ ba màu của Ấn Độ). Ông đã đặt tên của quốc kỳ cho nơi thất bại, và tên của các vị thần cho nơi thành công. Chiến lược tự sự của Modi — đặt nền văn minh lên trên khoa học và phủ lên công nghệ một bản sắc dân tộc — đang vận hành ngay cả trong không gian (Xem Chương 3 3.2).

Cũng cần chú ý đến những thành tựu nối tiếp sau thành công của Chandrayaan-3. Vệ tinh quan sát Mặt Trời Aditya-L1, được phóng vào tháng 9 năm 2023, đã tiến vào vị trí Lagrange L1 một cách thành công vào tháng 1 năm 2024. Nằm cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km, điểm này là điểm cân bằng trọng lực giữa Mặt Trời và Trái Đất, là vị trí cho phép vệ tinh quan sát Mặt Trời liên tục với mức tiêu thụ nhiên liệu tối thiểu. Sau cực Nam của Mặt Trăng, Ấn Độ đã đặt chân vào cả biên giới mới của việc quan sát Mặt Trời.

Mục tiêu tiếp theo là dự án có người lái 'Gaganyaan (Cỗ xe của bầu trời)', nhằm đưa phi hành gia Ấn Độ lên quỹ đạo bằng tàu vũ trụ tự thân. Vào tháng 2 năm 2024, chuyến bay thử nghiệm không người lái (TV-D1) đã được hoàn tất thành công. Điều này đã xác nhận hệ thống thoát hiểm của phi hành đoàn và mô-đun tàu vũ trụ hoạt động bình thường. Thời điểm mục tiêu cho chuyến bay có người lái đã được thiết lập lại vào năm 2026. Nếu thành công, Ấn Độ sẽ trở thành quốc gia thứ tư sau Mỹ, Nga và Trung Quốc có khả năng đưa phi hành gia lên quỹ đạo một cách độc lập. Một lộ trình dài hạn cũng đã được công bố, bao gồm việc xây dựng trạm vũ trụ độc lập vào năm 2035 và đưa người Ấn Độ lên Mặt Trăng vào năm 2040.

Đối với độc giả Hàn Quốc, câu chuyện này mang lại một sự đồng cảm kỳ lạ. Hàn Quốc cũng là một quốc gia đã chứng minh được năng lực phóng vũ trụ độc lập thông qua việc phóng thành công tên lửa Nuri. Nếu công nghệ phóng chi phí thấp nhưng hiệu quả cao của Ấn Độ kết hợp với công nghệ điện tử và truyền thông tinh vi của Hàn Quốc, những khả năng nào sẽ được mở ra? Trên thực tế, hai nước đang thảo luận về việc chia sẻ dữ liệu thám hiểm Mặt Trăng và hợp tác không gian. Việc cả hai quốc gia đều là bên ký kết Hiệp định Artemis có nghĩa là nền tảng thể chế cho sự hợp tác trong việc thám hiểm Mặt Trăng trong tương lai đã được thiết lập sẵn.

Từ một quốc gia từng phải dùng xe bò để vận chuyển vệ tinh, nay đã để lại dấu chân đầu tiên của nhân loại tại nơi tối tăm và lạnh lẽo của Mặt Trăng, phóng thành công trạm quan sát hướng về phía Mặt Trời, và hoàn tất cả các chuyến bay thử nghiệm của tàu vũ trụ có người lái. Hành trình đó không phải là thành tựu của riêng cá nhân Modi. Đó là giấc mơ của những nhà khoa học từng đạp xe chở theo các linh kiện tên lửa từ 60 năm trước, đã đi qua đôi bàn tay của hàng vạn kỹ sư, để rồi hạ cánh xuống lớp bụi nơi cực Nam của Mặt Trăng cách xa 380.000 km. Và giờ đây, quỹ đạo đó đang vươn xa hơn cả Mặt Trăng. Quốc gia này có thể đi xa đến đâu? Câu trả lời vẫn còn đang được viết tiếp.